Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Ngày 26/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/5/2026 và là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm kiện toàn tổ chức tự quản ở cộng đồng dân cư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.
Để cán bộ và Nhân dân nắm bắt, thực hiện đúng quy định của pháp luật, UBND xã thông tin một số nội dung cơ bản của Nghị định như sau:
1. Phạm vi điều chỉnh của Nghị định
Theo Điều 1 Nghị định quy định về:
* Tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố;
* Việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố;
* Số lượng, chức danh và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Đây là những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý, điều hành ở khu dân cư và quyền lợi của đội ngũ người hoạt động không chuyên trách.
2. Khẳng định vị trí, vai trò của thôn, tổ dân phố
Khoản 1 Điều 2 quy định:
"Thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc... (gọi chung là thôn); tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu... (gọi chung là tổ dân phố)."
Thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư tại địa bàn cấp xã; là nơi trực tiếp triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở.
3. Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là người hoạt động không chuyên trách
Nghị định xác định Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Theo quy định mới, nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là 05 năm, góp phần tạo sự ổn định trong công tác lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ ở cộng đồng dân cư.
Hoạt động của thôn, tổ dân phố phải bảo đảm nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch, phát huy tính tự quản của cộng đồng và tuân thủ quy định của pháp luật.
4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số ở cộng đồng dân cư. Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định là yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của thôn, tổ dân phố.
Theo khoản 5 Điều 3, hoạt động của thôn, tổ dân phố phải:
* Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin;
* Đẩy mạnh chuyển đổi số;
* Nâng cao hiệu quả hoạt động của cộng đồng dân cư.
Bên cạnh đó, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố còn có trách nhiệm hỗ trợ triển khai chuyển đổi số, hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến. Đây là bước tiến quan trọng nhằm xây dựng chính quyền số, xã hội số ngay từ cơ sở.
5. Quy định về số lượng, chức danh người hoạt động không chuyên trách
Theo Nghị định, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm các chức danh chủ yếu:
* Bí thư Chi bộ;
* Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố;
* Trưởng Ban Công tác Mặt trận.
Số lượng người hoạt động không chuyên trách được bố trí không quá 03 người đối với mỗi thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và khả năng cân đối ngân sách của địa phương.
6. Chính sách phụ cấp và bảo hiểm
Khoản 1 Điều 15 quy định:
Ngân sách nhà nước thực hiện khoán quỹ phụ cấp hằng tháng (bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội) đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Tùy thuộc vào quy mô dân số, số hộ gia đình và điều kiện cụ thể của từng địa phương, mức khoán quỹ phụ cấp được xác định theo quy định của Nghị định và hướng dẫn của cấp có thẩm quyền.
Đặc biệt, khoản 3 Điều 16 quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được hưởng:
* Bảo hiểm xã hội bắt buộc;
* Bảo hiểm y tế;
* Các chế độ, chính sách khác theo quy định của pháp luật hiện hành.
7. Chính sách đối với người nghỉ việc do sắp xếp thôn, tổ dân phố
Khoản 4 Điều 16 quy định: Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế.
Quy định này góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ cán bộ cơ sở khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.
8. Trách nhiệm của địa phương trong tổ chức thực hiện
UBND cấp tỉnh có trách nhiệm:
* Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố phù hợp với điều kiện thực tế;
* Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức thực hiện;
* Bảo đảm nguồn kinh phí và các điều kiện cần thiết để thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của thôn, tổ dân phố; đồng thời quan tâm, bảo đảm chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.
Mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân cần chủ động tìm hiểu, nghiên cứu, thực hiện nghiêm các quy định của Nghị định; tích cực tham gia xây dựng khu dân cư đoàn kết, văn minh, phát huy dân chủ ở cơ sở, góp phần xây dựng chính quyền địa phương ngày càng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.