Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16. Luật gồm 05 chương, 35 điều, quy định về nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải, các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải.
Luật số 16/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027, thay thế Luật Hòa giải ở cơ sở số 35/2013/QH13, trừ các trường hợp được quy định tại điều khoản chuyển tiếp.
Việc ban hành Luật mới nhằm tiếp tục phát huy vai trò của hòa giải ở cơ sở trong phòng ngừa, hạn chế tranh chấp, mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư; đồng thời bổ sung các quy định phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tăng cường bảo vệ thông tin của các bên và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải.
Một số điểm mới đáng chú ý
So với Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, Luật số 16/2026/QH16 bổ sung nhiều quy định mới, trong đó người dân và đội ngũ hòa giải viên cần lưu ý 10 nội dung sau:
Thứ nhất, tăng cường bảo mật thông tin trong quá trình hòa giải
Luật mới quy định cụ thể trách nhiệm bảo mật thông tin của hòa giải viên, các bên, người được mời tham gia hòa giải, người phiên dịch và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Các thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh và những thông tin khác theo quy định của pháp luật phải được giữ bí mật, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.
Đáng chú ý, trong quá trình hòa giải chỉ được ghi chép để phục vụ việc hòa giải và phải bảo mật nội dung đã ghi chép; không được ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.
Thứ hai, chặt chẽ hơn về tiêu chuẩn của hòa giải viên
Luật năm 2026 bổ sung, làm rõ các yêu cầu đối với người được công nhận là hòa giải viên. Trong đó, người làm hòa giải viên phải đáp ứng các điều kiện theo luật định và không thuộc các trường hợp đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, thi hành quyết định xử lý kỷ luật; đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính; đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đang chấp hành án hình sự hoặc chưa được xóa án tích.
Quy định này góp phần nâng cao chất lượng, uy tín và trách nhiệm của đội ngũ hòa giải viên tại cộng đồng dân cư.
Thứ ba, Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở
Luật mới chuyển từ quy định Nhà nước hỗ trợ kinh phí sang quy định Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở từ nguồn ngân sách nhà nước.
Ngân sách trung ương hỗ trợ đối với các địa phương chưa cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.
Thứ tư, bổ sung hình thức biểu quyết trực tuyến trong bầu hòa giải viên, Tổ trưởng tổ hòa giải
Bên cạnh các hình thức biểu quyết trực tiếp hoặc bỏ phiếu, Luật mới cho phép biểu quyết trực tuyến trong một số trường hợp theo quy định.
Đây là một nội dung phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tổ chức bầu hòa giải viên và Tổ trưởng tổ hòa giải tại cộng đồng dân cư.
Thứ năm, bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên
Luật quy định cơ chế chỉ định hòa giải viên trong một số trường hợp nhất định, như đã tổ chức bầu bổ sung hoặc bầu lại nhưng không bảo đảm đủ số lượng, thành phần hòa giải viên theo quy định hoặc không thể tổ chức bầu do sự kiện bất khả kháng.
Quy định này nhằm bảo đảm hoạt động của tổ hòa giải không bị gián đoạn khi không thể kiện toàn bằng hình thức bầu theo quy định thông thường.
Thứ sáu, quy định cụ thể hơn về người được mời tham gia hòa giải
Luật mới bổ sung quy định về người được mời tham gia hòa giải, bao gồm phạm vi người được mời, hình thức tham gia và quyền của người được mời.
Tùy từng vụ việc, người có kiến thức pháp luật, chuyên môn, kinh nghiệm thực tế hoặc người có uy tín trong gia đình, dòng họ, cộng đồng có thể được mời tham gia để hỗ trợ quá trình hòa giải, góp phần giúp các bên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và tìm được phương án giải quyết phù hợp.
Thứ bảy, các bên có thể yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành
Luật mới quy định trường hợp một hoặc các bên yêu cầu thì có thể đề nghị Tòa án nhân dân có thẩm quyền công nhận kết quả hòa giải thành theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Quy định này tạo thêm cơ chế pháp lý để bảo đảm việc thực hiện thỏa thuận hòa giải thành theo quy định của pháp luật.
Thứ tám, bổ sung hình thức hòa giải trực tuyến
Một điểm mới phù hợp với quá trình chuyển đổi số là hòa giải có thể được tiến hành bằng hình thức: Hòa giải trực tiếp; Hòa giải trực tuyến; và Kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến.
Luật cũng quy định việc hỗ trợ phiên dịch hoặc hỗ trợ phù hợp đối với người dân tộc thiểu số, người khuyết tật khi tham gia hòa giải, bảo đảm quyền tham gia bình đẳng của các bên.
Thứ chín, bổ sung quy định về thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải
Bên cạnh quy định về thôi làm hòa giải viên, Luật năm 2026 bổ sung quy định về thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải.
Tổ trưởng có thể thôi làm theo nguyện vọng hoặc trong trường hợp không hoàn thành nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải theo quy định của Luật.
Thứ mười, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số
Luật mới quy định chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trang bị phương tiện kỹ thuật cho công tác hòa giải ở cơ sở.
Đây là cơ sở để từng bước đổi mới phương thức tổ chức, trao đổi, hỗ trợ hòa giải, phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu chuyển đổi số hiện nay.
Chung tay xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh, thượng tôn pháp luật
UBND xã Lạc Phượng đề nghị cán bộ, công chức, hòa giải viên và Nhân dân trên địa bàn chủ động tìm hiểu, thực hiện đúng các quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16; phát huy tinh thần tự nguyện, tôn trọng, đoàn kết, cùng nhau giải quyết phù hợp các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở.
Việc triển khai hiệu quả Luật Hòa giải ở cơ sở góp phần xây dựng xã Lạc Phượng đoàn kết, văn minh, an toàn và thượng tôn pháp luật.
